Društvo

"TO BI NJEMU SLUŽILO NA ČAST" Apel SPC Erdoganu da Aja Sofija ostane muzej

Srpska pravoslavna crkva (SPC) apelovala je na predsjednika Turske Redžepa Tajipa Erdogana da odustane od namjere da Aja Sofiju pretvori u džamiju.

"TO BI NJEMU SLUŽILO NA ČAST" Apel SPC Erdoganu da Aja Sofija ostane muzej
FOTO: DEJAN BOŽIĆ/RAS SRBIJA

Za to još nije dockan. Takav postupak bi njemu služio na čast, a bio bi utjeha i satisfakcija vaseljenskom patrijarhu Vartolomeju, njegovoj crkvi i romejskoj zajednici u Turskoj u njihovoj tuzi i bolu zbog ovakve odluke, ali bi donio savremenoj Turskoj i odobravanje, povjerenje i čestitke ukupne kulturne javnosti širom zemaljskog šara – navodi se u saopštenju Njegove svetosti patrijarha srpskog Irineja.

Patrijarh Irinej navodi da ukidanje dekreta Kemal-paše Ataturka, tvorca savremene Turske, i jednostrano vraćanje Svete Sofije u status džamije, SPC smatra ne samo za istorijsku nepravdu, već i za ishitren i nepotreban politički korak, štetan kako za međunarodni ugled Turske, tako i odnose i povjerenje između hrišćana i muslimana u svijetu.

U saopštenju se dodaje da se SPC nada da je svakome jasno da alternativa za budućnost nije vještački izazvana konfrontacija dvije najveće svjetske religije, hrišćanstva i islama, nego mir među njihovim vjernicima.

I ne samo mir ili prosto tolerancija, već i, navodi patrijarh, uzajamno poštovanje, kao i dijalog i saradnja u svemu što služi opštem dobru ljudi i naroda, a pritom ne ugrožava ničiji vjerski i kulturni identitet.

– Smatramo da je jedino pravedno rješenje, ukoliko se mijenja ono koje je donio Kemal-paša Ataturk, da se zadrži status muzeja, a dozvoli vršenje ne samo muslimanskog, nego i hrišćanskog bogosluženja. Hram je više nego dovoljno prostran da pritom niko nikome ne bi smetao. Ovakvo rješenje ne bi bilo presedan u savremenom svijetu – istakao je on.

Foto: Sedat Suna/EPA
Foto: Sedat Suna/EPA

U saopštenju se napominje da ne samo u Jerusalimu ili na Sinaju, koji su sveta mjesta za vjernike obje religije, nego i drugdje, pa i u Srbiji i drugim oblastima u kojima živi srpski narod, crkva i džamija često stoje jedna pored druge, svjedočeći istorijsku simbiozu, toleranciju i povjerenje među susjedima.

Patrijarh napominje da SPC upućuje ovaj apel poslije poglavara hrišćanskih crkava (patrijarha moskovskog Kirila i pape Franje), visokih predstavnika Rusije, SAD i drugih država, kao i Uneska.

U saopštenju se navodi da u civilizovanom svijetu teško da ima ikoga ko ne zna za Aja Sofiju, veličanstveni i jedinstveni hram, svojevremeno najvažniji hram svekolikog hrišćanskog svijeta i na Istoku, i na Zapadu.

Isto tako je, ukazao je srpski patrijarh, opštepoznato da je Sveta Sofija bila hrišćanski hram više od devet vijekova, a džamija nešto više od pet vijekova, te da je zbog njene arhitekture i živopisa jedan od najvažnijih spomenika kulture i duhovnog nasljeđa čovječanstva pod zaštitom Uneska.

– Ako je nepoznati muslimanski pjesnik mogao da na hramu Bogorodice Ljeviške u Prizrenu zapiše da je njegovo oko gnijezdo njene ljepote, koje oko i kakav prefinjeni umjetnički osjećaj bi mogli da izraze nenadmašnu ljepotu Svete Sofije? – navodi se u saopštenju.

Pročitajte još

Ali, dodaje patrijarh Irinej, značaj Svete Sofije ne sastoji se samo u njenoj umjetničkoj i kulturnoj vrijednosti, jer je ona, prije svega, za sve hrišćane, pravoslavne i ostale, velika svetinja, svjedok i izvor autentične duhovnosti.

– Time ne želimo da tvrdimo da za vernike islama nije, takođe, bila i ostala mjesto mnogovekovnog molitvenog života i nadahnuća – istakao je srpski patrijarh.

Patrijarh Irinej navodi da stoga nije čudo što je Kemal-paša Ataturk, tvorac savremene Turske i svjedok duge istorijske koegzistencije muslimana i hrišćana, svakako imajući u vidu ove činjenice, našao razborito kompromisno rješenje pretvaranjem ovoga hrama u muzej, otvoren za sve, pri čemu nikome od vjerujućih, bilo hrišćana bilo muslimana, nije uskraćena mogućnost da u sebi uznese molitvu Bogu u duhu svoje vjere i tradicije.

Turska je u petak, 10. jula, poništila dekret kojim je Aja Sofija pretvorena u muzej i time joj vratila status džamije. Kao obrazloženje, turski predsjednik Redžep Tajip Erdogan naveo je da ovaj potez predstavlja korak naprijed za Tursku.